Definicja wypadku przy pracy określona została w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zgodnie z którą za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

  1. 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
  2. 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
  3. 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze miedzy siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Powyższa definicja wymaga pewnego doprecyzowania. Za zewnętrzną przyczynę powodującą wywołanie zdarzenia nagłego należy uznać – w oparciu o wypracowane stanowisko sądów powszechnych – nie można uznać wykonywanie przez pracownika zwykłych (normalnych, typowych), choćby stresujących lub wymagających dużego wysiłku fizycznego, czynności. Wynika to z faktu, iż sama praca nie może stanowić zewnętrznej przyczyny, a może nią być jedynie nadzwyczajna sytuacja związana z tą pracą, która staje się współdziałającą przyczyną zewnętrzną. Za taką nadzwyczajną sytuację może być uznany w pewnych okolicznościach stres czy uraz psychiczny – muszą jednak zaistnieć warunki lub okoliczności wykraczające poza normlane zdarzenia w pracy.

Analiza definicji wypadku przy pracy jako nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną, należy wskazać na konieczność wystąpienia skutku wypadku w postaci urazu lub śmierci.

Pojęcie urazu należy utożsamiać z uszkodzeniem tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Sąd Najwyższy podkreślił, iż:

uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka w pojęciu urazu należy rozumieć szeroko, a więc jako wszelkie zmiany w organizmie – nie tylko te o charakterze anatomicznym, ale także te, które wywołały zaburzenia czynnościowe organizmu, w tym zaburzenia psychiczne. Takie stanowisko pozwala wyróżnić uraz fizyczny i psychiczny. Uzasadnieniem takiego poglądu jest wykładnia funkcjonalna definicji urazu, który powinien obejmować wszystkie zmiany w stanie zdrowia wywołujące upośledzenie czynności organizmu u powstałe w związku z pracą wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2012 roku, sygn. akt II UK 558/13

Śmierć również może być skutkiem wypadku przy pracy. Zaznacza się, że skutek śmierci należy utożsamiać ze śmiercią biologiczną, polegającą na nieodwracalnym ustaniu funkcji pnia mózgu. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, tak rozumianą śmiercią nie będzie śmierć kliniczna, „bowiem aktualny stan wiedzy medycznej pozwala na odwrócenie jej skutków i w konsekwencji przywrócenie człowieka do stanu, w którym możliwe jest jego samodzielne oddychanie i krążenie krwi.” Za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się również wypadek, w wyniku którego śmierć nastąpiła w okresie 6 miesięcy od dnia wypadku.

Aby całość analizowanej definicji wypadku przy pracy była pełna, zdarzenie nagłe wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, musi bezwzględnie wystąpić w związku z pracą. W cytowanym przepisie zostały użyte wyliczenie, wskazując, iż jeżeli zdarzenie nagłe wystąpiło:

  1. 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
  2. 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
  3. 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze miedzy siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

wówczas możemy mówić o wypadku przy pracy. Ściśle mówiąc, związek z pracą polega na czasowym, funkcjonalnym oraz przestrzennym związku danego zdarzenia z pracą w konkretnych okolicznościach.

Nie można pominąć, że ustawodawca na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnień do świadczeń odszkodowawczych, traktuje wypadek, któremu pracownik uległ:

  1. 1) w czasie podróży służbowej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,
  2. 2) podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,
  3. 3) przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Ponadto, ustawodawca, w art. 3 ust. 2 przytoczonej na wstępie ustawy, enumeratywnie wymienił inne sytuacje, które powinny by traktowane jako wypadek przy pracy. Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia podczas:

  1. 1) uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe,
  2. 2) wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
  3. 3) pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie,
  4. 4) odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych,
  5. 5) wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni,
  6. 6) wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  7. 6a) wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2018 r. poz. 603 i 650),
  8. 7) współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  9. 8) wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,
  10. 9) wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,
  11. 10) wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi,
  12. 11) odbywania służby zastępczej,
  13. 12) nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego przez słuchaczy pobierających stypendium,
  14. 12a) kształcenia się w szkole doktorskiej przez doktorantów otrzymujących stypendium,
  15. 13) wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Jeżeli uległeś wypadkowi przy pracy bądź też masz wątpliwości czy zdarzenie, którego doświadczyłeś jest wypadkiem przy pracy, przejdź do zakładki Kontakt i umów się na wizytę z naszymi specjalistami.