Blog prawniczy

Najem okazjonalny krok po kroku

Najem okazjonalny - informacje podstawowe

Na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw ustawodawca zdecydował się na dodanie do porządku prawnego nowej instytucji - najmu okazjonalnego. Założeniem towarzyszącym zmianie była wówczas chęć właściwego zareagowania na rynku mieszkaniowym na panujący niedobór lokali mieszkalnych oraz sytuacja na rynkach finansowych, która przekładała się na zmniejszenie dostępności kredytów hipotecznych i spadek podaży mieszkań deweloperskich.

Aby skutecznie zabezpieczyć interesy zarówno wynajmującego, jak i potencjalnego najemcy niezbędnym jest sporządzenie odpowiedniej umowy. Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego za umowę najmu okazjonalnego lokalu uznaje się umowę najmu lokalu mieszkalnego, którego właściciel, będący osobą fizyczną, nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali, zawartą na czas oznaczony, nie dłużej jednak niż na okres 10 lat.

Aby umowa najmu mogła zostać zakwalifikowana jako umowa najmu okazjonalnego musi w pierwszej kolejności określać przedmiot najmu oraz wysokość czynszu. To jednak nie wszystko. Nasza umowa musi również spełniać dodatkowe wymagania przewidziane ustawą.

Do umowy najmu okazjonalnego lokalu załączyć musimy przede wszystkim:

  1. 1) oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym najemca poddał się egzekucji i zobowiązał się do opróżnienia i wydania lokalu używanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego lokalu,
  2. 2) wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu,
  3. 3) oświadczenie właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących w lokalu wskazanym w oświadczeniu.

Przygotowanie i ocena dokumentów w tego typu umowach ma więc kluczowe znaczenie, dlatego też wymaga często odpowiedniego zaplanowania. Zawarcie umowy najmu okazjonalnego lokalu może być uzależnione od wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu okazjonalnego lokalu przysługujących właścicielowi w dniu opróżnienia lokalu oraz ewentualnych kosztów egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu. Kaucja nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczonego według stawki czynszu obowiązującej w dniu zawarcia umowy najmu okazjonalnego lokalu.

Ponadto trzeba pamiętać, iż wynajmujący musi zgłosić zawarcie umowy najmu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 14 dni od rozpoczęcia najmu.

Umowa najmu okazjonalnego a inne umowy wynajmu

Przedmiotem umowy najmu okazjonalnego może być tylko i wyłącznie lokal mieszkalny. W przypadku zwykłej umowy najmu katalog pozostaje w zasadzie otwarty - mogą to być różne nieruchomości, tj. budynki, biura, lokale użytkowe, lokale mieszkalne, etc. Należy również pamiętać, iż stroną umowy najmu okazjonalnego może być wyłącznie właściciel lokalu, który jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej w zakresie wynajmu lokali.

Najem okazjonalny uznawany jest za postać najmu korzystniejszą dla właściciela lokalu niż najem niemający charakteru okazjonalnego. W przypadku umowy najmu okazjonalnego wyłączone jest bowiem zastosowanie wielu przepisów chroniących lokatora, co przede wszystkim znacznie upraszcza procedurę odzyskania od najemcy lokalu po zakończeniu stosunku najmu. Umowa najmu okazjonalnego może być zawarta tylko na czas określony, nieprzekraczający lat 10. W przypadku innych zwykłych umów, strony stosunek prawny unormować mogą zarówno na czas określony, jak i nieokreślony.

Umowę najmu okazjonalnego zawrzeć możemy tylko w formie pisemnej, w przypadku natomiast innych umów, można dokonać jej zawarcia w każdej formie, nawet ustnej. Z tytułu najmu okazjonalnego lokalu, oprócz czynszu, właściciel pobiera jedynie opłaty niezależne od właściciela, chyba że umowa stanowi inaczej.

Spełnienie wszystkich wymagań wymienionych w artykule skutkuje zakwalifikowaniem naszej umowy jako umowy najmu okazjonalnego, co jest jednoznaczne z możliwością stosowania przepisów kodeksu cywilnego o najmie.

Jak zawrzeć umowę o najem okazjonalny?

Zarówno sama umowa najmu okazjonalnego lokalu, jak i zmiany tej umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności należy odnieść także do załączników stanowiących integralną część umowy najmu okazjonalnego.

Do umowy najmu okazjonalnego lokalu załącza się obligatoryjnie wypis aktu notarialnego obejmującego oświadczenie najemcy, w którym poddał się on egzekucji i zobowiązał się do opróżnienia i wydania lokalu używanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego lokalu w terminie wskazanym w żądaniu. Natomiast wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym najemca mógłby zamieszkać w przypadku eksmitowania go z lokalu będącego przedmiotem umowy najmu okazjonalnego może nastąpić w formie zwykłej pisemnej.

Przepisy prawa nie wprowadzają dla oświadczenia właściciela lokalu zastępczego żadnej szczególnej formy. Jednak z faktu, że ma ono stanowić załącznik do umowy wynika, iż powinno ono mieć formę pisemną. Na żądanie wynajmującego oświadczenie to powinno być załączone do umowy w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym.

Sama procedura zawarcia umowy wymaga pewnej dyscypliny. Samego oświadczenia o poddaniu się egzekucji najemca nie może bowiem złożyć przed zawarciem umowy najmu okazjonalnego. Częstym problemem logistycznym jest niedoprowadzenie do sytuacji w której podpiszemy umowę najmu okazjonalnego, a nie otrzymamy następnie oświadczenia o poddaniu się egzekucji od najemcy. W takich sytuacjach, jak i indywidualnych wątpliwościach co do form sporządzenia poszczególnych wymaganych dokumentów warto zadbać o skontrolowanie sytuacji pod kątem przyszłych konsekwencji prawnych.

Wypowiedzenie umowy o najem okazjonalny

Umowa najmu okazjonalnego lokalu wygasa po upływie czasu, na jaki była zawarta, lub ulega rozwiązaniu po upływie okresu wypowiedzenia tej umowy.

Najem jest stosunkiem prawnym trwałym, a więc ciągłym. Może one być rozwiązany przez obie strony lub jedną z nich. Należy pamiętać, iż najem nie może być przez strony rozwiązany z mocą wsteczną (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., sygn. akt: V CKN 1374/00).

Zgodnie z regulacjami kodeksu cywilnego, jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie. Takie ujęcie prawne pozwala stronom umowy najmu na wprowadzenie klauzuli umożliwiającej każdej lub tylko jednej z nich wypowiedzenie stosunku najmu zawartego na czas oznaczony z zachowaniem terminu umownego albo ustawowego bądź nawet na wypowiedzenie stosunku najmu bez zachowania terminu wypowiedzenia. A contrario takie wypowiedzenie będzie niedopuszczalne w razie niezamieszczenia w umowie stosownej klauzuli.

Postanowienie umowy najmu zawartej na czas określony przewidujące możliwość wypowiedzenia tej umowy z "ważnych przyczyn" jest prawnie dopuszczalne. Zaletą bowiem przesłanki "ważnych przyczyn" jest jej elastyczność, pozwalająca na uwzględnienie interesów obu stron, co ma istotne znaczenie także w stosunkach gospodarczych. Ocena ważności przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy zawartej na czas określony przed upływem umówionego terminu musi być dokonywana z uwzględnieniem nie tylko interesów wypowiadającego, ale także interesów drugiej strony, liczącej na to, że stosunek najmu łączący ją z kontrahentem ma charakter stabilny (vide: Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006 r., w sprawie o sygn. akt: III CZP 92/06).

Jeśli po zapoznaniu się z treścią niniejszego artykułu mają Państwo nadal nierozwiązane wątpliwości co do tematyki umowy najmu okazjonalnego, przydatnym może się okazać zasięgnięcie porady u naszych specjalistów. Celem ustalenia dogodnego terminu zachęcamy do odwiedzenia zakładki Kontakt.

Szukasz sprawdzonego radcy prawnego?

Skontaktuj się ze mną