Blog prawniczy

Rozliczenie czasu pracy kierowcy

Regulacja prawna czasu pracy kierowcy pozostającego w stosunku pracy

Zawód kierowcy jest zawodem szczególnym, a regulację czasu pracy kierowców uznać należy za niezwykle istotną nie tylko ze względu na bezpieczeństwo pracownika – kierowcy, lecz również z uwagi na bezpieczeństwo pozostałych uczestników ruchu drogowego. Obowiązujące przepisy zostały skonstruowane tak, by zagwarantować wysoki poziom bezpieczeństwa na drogach. Czas pracy kierowcy podlega kontroli organów państwowych, a ich nieprzestrzeganie wiąże się z karami finansowymi.

Kwestie ogólne w zakresie stosunku pracy występującego pomiędzy kierowcami, a pracodawcami regulują przepisy kodeksu pracy. Zalicza się do nich m.in. zasady zawierania umów o pracę, rozwiązywania, wynagrodzeń, praw i obowiązku pracownika i pracodawcy. Od 1 maja 2004 roku, tj. od dnia wejścia Polski do Unii Europejskiej czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy regulują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Ustawa ta jest regulacją szczególną w stosunku do przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – kodeks pracy. Oznacza to, że w przypadku braku regulacji danej kwestii w ustawie o czasie pracy kierowców, zastosowanie znajduje bezpośrednio przepis kodeksu pracy. Ustawie o czasie pracy kierowców podlegają kierowcy zatrudnieni na podstawie stosunku pracy, kierowcy samozatrudnieni, czyli przedsiębiorcy osobiście wykonujący przewozy drogowe oraz osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz osobiście wykonujące przewozy drogowe na jego rzecz, w rozumieniu art. 4 pkt 6a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Na czym polega rozliczanie czasu pracy kierowców?

Rozliczanie czasu pracy kierowcy polega przede wszystkim na właściwym ewidencjonowaniu wszystkich okresów aktywności pracownika – kierowcy. Obowiązkiem każdego pracodawcy jest prowadzenie ewidencji czasu pracy, co wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika. Ewidencja czas pracy kierowcy powinna zawierać:

  • Pracę w poszczególnych dobach roboczych;
  • Ilość godzin pracy w niedziele i święta;
  • Ilość godzin pracy w porze nocnej;
  • Nadgodziny;
  • Dni wolne od pracy;
  • Dyżury;
  • Nieobecności (usprawiedliwione i nieusprawiedliwione).

Czas pracy kierowców

Czas pracy kierowcy nie ogranicza się jednak do prowadzenia pojazdu mechanicznego, jest to bowiem tylko jedna z czynności wchodzących w zakres obowiązków kierowcy. Do czasu pracy kierowcy wliczają się w również:

  • prowadzenie pojazdu;
  • załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem;
  • nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym;
  • czynności spedycyjne;
  • obsługę codzienną pojazdów i przyczep;
  • inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy;
  • niezbędne formalności administracyjne;
  • utrzymanie pojazdu w czystości.

Czasem pracy kierowcy jest także czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy w gotowości do wykonywania pracy, w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany czas trwania nie jest znany kierowcy przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego okresu. Do czasu pracy kierowcy wlicza się ponadto przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.

Na podstawie kodeksu pracy do czasu pracy kierowcy wlicza się również inne niż wymienione w art. 6 ustawy o czasie pracy kierowcy okresy, jak np. czas przestoju. Obowiązkiem pracodawcy jest zorganizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie przez pracowników czasu pracy. Oznacza to, że skutki złej organizacji pracy ponosi wyłącznie pracodawca.

Dla celów rozliczania czasu pracy i ustalania uprawnienia do wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych, przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której kierowca rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców, czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Rozporządzenie 561/2006/WE stanowi, że okres aktywności kierowcy nie musi być tożsamy z dobą zegarową.  Należy nadmienić, że indywidualny rozkład czasu pracy pracownika ustalany przez pracodawcę może przewidywać różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy. Niektóre tygodnie pracy kierowcy mogą być 6-dniowe, a niektóre 4-dniowe – tak by w przyjętym okresie rozliczeniowym pracownik pracował przeciętnie 5 dni w tygodniu.

Po 6 godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze nie krótszym niż 30 minut – w przypadku, gdy liczba godzin nie przekracza 9 godzin na dobę i przerwa w wymiarze nie krótszym, niż 45 minut – gdy liczba godzin pracy w danym dniu jest większa niż 9 godzin. Przerwa może być dzielona na okresy krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie 6-godzinnego czasu pracy lub bezpośrednio po nim.

W każdej dobie kierowcy przysługuje 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. Dla celów rozliczania czasu pracy przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny od momentu rozpoczęcia świadczenia pracy przez kierowcę. W każdym tygodniu kierowcy przysługuje prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku. W przypadku, gdy praca jest wykonywana w porze nocnej, czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin w danej dobie.

Tygodniowy czas pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Tygodniowy czas pracy może być przedłużony do 60 godzin, jeżeli średni tygodniowy czas pracy nie przekroczy 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Dla kierowców wykonujących przewóz drogowy możliwe jest wprowadzenie równoważnego czasu pracy, który daje możliwość przedłużenia wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę. Czas, o jaki jest wydłużony dobowy wymiar w danym dniu, powinien być równoważony skróconym czasem pracy w innym dniu lub oddaniem dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego.

Art. 16 pkt 1 ustawy o czasie pracy kierowców umożliwia stosowanie wobec kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym przerywanego czasu pracy przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy nie przekracza 7 godzin. Warto zaznaczyć, że w trakcie przerwy pracownik może swobodnie dysponować swoim czasem.

Do kierowców wykonujących przewóz drogowy może być stosowany, w przypadkach uzasadnionych rodzajem wykonywanych przewozów lub ich szczególną organizacją, zadaniowy czas pracy, w którym zadania przewozowe ustala pracodawca w takim wymiarze, aby mogły być wykonane w ramach czasu pracy określonego w art. 11 ustawy o czasie pracy kierowców oraz z uwzględnieniem przepisów dotyczących przerw przeznaczonych na odpoczynek. Rozkład czasu pracy w okresie wykonywania danego zadania przewozowego ustala kierowca.

Regulacja czasu pracy kierowcy dotyczy kierowców autobusów i autokarów. Przepisy ustawy o czasie pracy kierowców stosuje się ponadto odpowiednio do motorniczych tramwajów.

Ewidencja czasu pracy kierowcy

To zestawienie odzwierciedlające pracę pracownika w poszczególnych dniach miesiącach, a także służące naliczeniu właściwego wynagrodzenia dla pracownika. Ewidencja stanowić będzie dowód w przypadku sporów sądowych, czy kontroli. Zawierać powinna informacje o liczbie przejechanych kilometrów, przepracowanych godzinach oraz automatyczne odbiory godzin nadliczbowych.

Pracodawca zatrudniający kierowców prowadzi ewidencję czasu pracy w postaci:

  • zapisów na wykresówkach;
  • wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
  • plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
  • innych dokumentów potwierdzających czas pracy kierowcy i rodzaj wykonywanych czynności;
  • rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.

Wszyscy pracodawcy zatrudniający kierowców zobowiązani są do prowadzenia indywidualnych kart ewidencji nieobecności pracownika w pracy z podziałem na rodzaj i wymiar, czego podstawę prawną stanowi art. 25 ust. 1b ustawy o czasie pracy kierowców. Ewidencję czasu pracy pracodawca zobowiązany jest przechowywać przez okres 3 lat po zakończeniu objętego nią okresu. 

Regulacja prawna czasu pracy kierowcy niepozostającego w stosunku pracy

Czasem pracy przedsiębiorców niepozostających w stosunku pracy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, w którym pozostają oni na swoich stanowiskach pracy, będąc do dyspozycji podmiotu, dla którego świadczą usługę przewozu drogowego i wykonują czynności tożsame z czynnościami wykonywanymi przez kierowców pozostających w stosunku pracy.

Czas pracy kierowców niepozostających w stosunku pracy również powinien być ewidencjonowany. Kierowca – przedsiębiorca we własnym zakresie zobowiązany jest prowadzić swoją ewidencję czasu pracy. Ewidencję czasu pracy kierowcy niezatrudnionego przez przedsiębiorcę, lecz osobiście wykonującego przewozy drogowe, powinien prowadzić podmiot, na rzecz którego wykonywany jest przewóz drogowy. Podmiot ten powinien wydać kierowcy kopię ewidencji czasu pracy. Ewidencja czasu pracy kierowców niepozostających w stosunku pracy powinna być przechowywana przez okres 2 lat po zakończeniu okresu nią objętego.

Czego nie wlicza się do czasu pracy kierowcy?

Do czasu pracy kierowcy nie wlicza się:

  • czasu dyżuru, jeżeli podczas dyżuru kierowca nie wykonywał pracy;
  • nieusprawiedliwionych postojów w czasie prowadzenia pojazdu;
  • dobowego nieprzerwanego odpoczynku;
  • przerwy w pracy, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców.

Kancelaria zajmuje się obsługą firm przewozowych w Gdańsku w zakresie regulacji związanych z czasem pracy kierowców. Podpowiemy w jaki sposób egzekwować i następnie rozliczyć czas pracy, godziny nadliczbowe, postoje, czy też samą gotowość kierowców do pracy. Pomożemy w rozstrzygnięciu sporów pracowniczych oraz porozumień w zakresie ich rozwiązywania. Jeżeli mają Państwo jakiekolwiek wątpliwości, odwiedzić powinni Państwo zakładkę Kontakt.

Szukasz sprawdzonego radcy prawnego?

Skontaktuj się ze mną