Blog prawniczy

Ustna umowa pożyczki

Codzienne wydatki, chęć wyjazdu na wymarzone wakacje, czy też niespodziewane sytuacje kryzysowe, wymuszają niejednokrotnie konieczność szukania dodatkowych środków pieniężnych. Jak pokazuje doświadczenie, często mają miejsce sytuacje, w których kierując się dobrą wolą udzielamy pożyczki znajomym czy rodzinie i nie potwierdzamy takiej czynności w sposób pisemny. Potem, gdy zwracamy się do takiej osoby z prośbą o zwrot pieniędzy, często okazuje się że zaczynają się problemy. W takiej sytuacji pojawia się szereg pytań jak np. W jaki sposób udzielona może zostać pożyczka? Jaka forma prawna dopuszczalna jest prawnie? Czy jestem w stanie udowodnić swoje roszczenie, jeżeli udzielę pożyczki w sposób mniej sformalizowany, w tym np. ustny? Każde z tych pytań zadać sobie powinien zarówno przyszły wierzyciel, zwłaszcza gdy dłużnik zaprzestał spełniania swoich obowiązków.

Umowa jako czynność prawna co najmniej dwustronna stanowi źródło powstania stosunku zobowiązaniowego. Zobowiązanie jest uprawnieniem do żądania od konkretnej osoby określonego zachowania i opiera się na gwarantowanym przez porządek prawny przymusie. Takie uprawnienie wierzyciela nazywane jest wierzytelnością, a spoczywający na dłużniku obowiązek, długiem. Nakazane prawnie zachowanie to świadczenie.

Umowa pożyczki stanowi w obrocie gospodarczym podstawową i najprostszą czynność kredytową. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem:

o ile umowa nic innego nie stanowi, przeniesienie własności przedmiotu umowy pożyczki może nastąpić w każdy dowolny, prawem przewidziany sposób, byleby pożyczkobiorca uzyskał możność swobodnego dysponowania tym przedmiotem. Niemniej należy pamiętać, iż umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu Cywilnego za dokument uznaje się nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.
Pojęcie formy dokumentowej nie oznacza tego samego co forma pisemna. W związku z tym bez znaczenia dla ważności zawartej umowy jest fakt podpisania dokumentu zawierającego warunki umowy w dniu następnym po ich uzgodnieniu przez strony. Nadto jak wskazuje się w orzecznictwie, sama umowa pożyczki może być zawarta w formie dowolnej - w tym ustnie - natomiast sam fakt jej zawarcia powinien być potwierdzony pismem. Nie ma więc żadnych formalnych przeszkód do pisemnego potwierdzenia umowy po jej zawarciu, skoro brak stosownego dokumentu nie powoduje jej nieważności. Umowa pożyczki dochodzi do skutku przez samo porozumienie się stron. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt: I ACa 731/15

Wyżej zarysowane wymogi zawarcia umowy pożyczki stanowią o swoistym zliberalizowaniu wymogu zachowania określonej formy dla umowy pożyczki. Formę pisemną zastąpiono wymogiem formy dokumentowej, a obowiązek jej zachowania ograniczono do sytuacji, gdy pożyczka przekracza wysokość 1000 zł. Zniesienie wymogu formy pisemnej ad probationem powoduje, że nie znajdą zastosowania ograniczenia dowodowe wynikające z postanowień Kodeksu Cywilnego.

Reasumując, jeżeli wartość pożyczki przekracza 1000 zł, umowa powinna być zawarta dla celów dowodowych z zachowaniem formy dokumentowej. Do zachowania formy dokumentowej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu oraz w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron będzie dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu. Umowa zawarta bez zachowania powyższych wymogów nie jest nieważna, jednak przy dochodzeniu wynikających z niej roszczeń powstaną istotne ograniczenia dowodowe. Co jednak istotne przepisów o skutkach niezachowania formy dokumentowej dla celów dowodowych - nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami. Bezwzględnie należy jednak pamiętać, iż razie sporu między stronami umowy pożyczki w kwestii wykonania umowy, ciężar udowodnienia wydania pożyczkobiorcy przedmiotu pożyczki spoczywa na dającym pożyczkę, natomiast na biorącym pożyczkę spoczywa ciężar udowodnienia jej zwrotu.

Jeżeli nie są Państwo pewni jaka forma zawarcia umowy pożyczki jest wystarczająca by uniknąć ograniczeń dowodowych w ewentualnym sporze sądowym oraz w którym reżimie prawnym winna zostać rozpoznawana zawarta przez Państwo umowa pożyczki udzielona przed kilkoma laty, a także czy sama treść umowy pożyczki, w tym wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, warunki zwrotu, termin, czy odsetki, mogą zostać zmienione już po wydaniu przedmiotu pożyczki biorącemu, odwiedźcie zakładkę Kontakt i pozwólcie zweryfikować swoje wątpliwości z pomocą specjalistów.

Szukasz sprawdzonego radcy prawnego?

Skontaktuj się ze mną